معرفی روشهای پرداخت در تجارت و بازرگانی بین المللی

مقالات سایت
  • معرفی روشهای پرداخت در تجارت و بازرگانی بین المللی

معرفی روشهای پرداخت در تجارت و بازرگانی بین المللی

معرفی روشهای پرداخت در تجارت و بازرگانی بین المللی
در معاملات تجاری بین المللی وجهی که فروشنده در مقابل دریافت آن مالکیت کالا را به خریدار انتقال می دهد، ، به شیوه های مختلفی پرداخت می گردد. روشهای پرداخت برای به حداقل رسانیدن خطر عدم پرداخت در طول تاریخ تحولاتی را پشت سر گذاشته است.
در این مقاله فرتاک تجارت انواع روشهای پرداخت در بازرگانی بین المللی مورد بررسی قرار گرفته و وضعیت هر كدام به لحاظ ریسك پذیری برای خریدار و فروشنده بیان گردیده است. هر كدام از این روش ها معایبی دارند كه به صورت كلی به معایب نیز اشاره شده است.
انواع روش های پرداخت :
روشهای پرداخت در معاملات بین المللی، نظر به عوامل مختلف، متفاوت است. طرفین با در نظر گرفتن میزان اعتمادی كه به همدیگر دارند و نیز با ملاحظه اوضاع و احوال اقتصادی و سیاسی ، یكی از انواع روشهای پرداخت را در معامله خود انتخاب می نمایند.
– پرداخت نقدی یا پیش پرداخت
– پرداخت بر روی حساب باز یا وعده دار
– پرداخت بر روی برات
– پرداخت ازطریق اعتبار اسنادی (L/C)
انتخاب روشهای پرداخت و انتخاب کالای وارداتی از مهمترین عوامل در بازرگانی و تجارت بین المللی بوده و برای موفقیت در تجارت نیازست این مباحث را به خوبی یاد بگیرید.
پرداخت نقدی یا پیش پرداخت :
در این حالت خریدار كالا ، تمام وجه آن را همراه با سفارش كالا در اختیار فروشنده قرار می دهد. بعد فروشنده كالا را برای وی ارسال می نماید كه در این روش عمده ریسك متوجه خریدار به نفع فروشنده است. ( كه از معایب عمده آن نیز می باشد
در صورتی كه فروشنده اقدام به ارسال كالا نكند یا كالای ارسالی او دارای ویژگی ها و مشخصات مورد نظر در هنگام معامله نباشد، مشكلات فراوانی ایجاد شده و خریدار متضرر می شود.
البته این روش پرداخت زمانی می تواند مناسب باشد كه : خریدار به فروشنده اعتماد كامل داشته باشد.
نکته : بر اساس این روش خرید از مغازه دارها و یا عمده فروش ها که هم زمان کالا را حضورا دریافت میکنید و نقدا پرداخت میکنید مناسب است به دلیل بازبینی مجدد کالا در حضور خریدار
پرداخت بر روی حساب باز:
این روش از نظر ریسك و اعتماد، درست در مقابل روش پیش پرداخت قرار دارد. در اینجا فروشنده بر اساس تفاهمی كه با خریدار نموده است اقدام به ارسال كالا نموده و مالكیت خویش را با ارسال كالا و اسناد حمل از دست می دهد و در اختیار خریدار قرار می دهد. خریدار نیز بر اساس تفاهم اقدام به پرداخت مطابق شرایط قرارداد می نماید. در این حالت فروشنده اطمینان كامل به خریدار داشته و نیز دولت محدودیت هایی بر صادرات و واردات كالا ایجاد نمی نماید. با این حال ریسك این روش پرداخت بر دوش فروشنده می باشد كه برای كاهش ریسك می تواند كالا را در چند مرحله ارسال نماید و پس از دریافت وجه مقدار كالای حمل شده مابقی كالا را ارسال نماید.
پرداخت براساس برات (وصولی – اسنادی)
برای اطمینان بیشتر معامله (نسبت به دو روش ذكر شده ) و صحت كالای ارسالی، طرفین می توانند از طریق برات معاملات خویش را انجام دهند. بدین منظور فروشنده اقدام به ارسال كالا نموده و اسناد حمل را مستقیماً برای خریدار ارسال می كند و همراه آن براتی در وجه خریدار صادر می كند ( برات وصولی یا ساده ). با این حال فروشنده كالا به منظور حصول اطمینان بیشتر سعی در ارسال كالا از طریق بروات اسنادی می كند.
پرداخت بر اساس برات اسنادی :
در این حالت فروشنده اسناد را از طریق بانکب ارسال می کند ، یعنی از بانك كارگزار خود می خواهد كه اسناد را همراه با برات به بانك كارگزار در كشور خریدار ارسال نماید كه پس از وصول آن اسناد توسط بانك بر اساس نوع برات ( دیداری – مدت دار ) اسناد در اختیار خریدار قرار می دهد.
در این حالت بانك كارگزار خریدار در مقابل برات دیداری هنگامی اسناد را به خریدار تحویل می دهد كه وجه آن را از وی دریافت نماید و در مقابل برات مدت دار، ظهرنویسی و قبول خریدار را گرفته و اسناد را به وی تحویل می دهد و در سر رسید مبلغ برات را گرفته و تحویل بانك كارگزار فروشنده قرار می دهد.
بنابر این در برات اسنادی چهار طرف: فروشنده، بانك كارگزار فروشنده، بانك كارگزار خریدار و خریدار دخیل می باشند. البته این بانكها در خصوص مندرجات اسناد و … مسئولیتی نداشته و تنها ریسك فروشنده در دریافت وجه كالا را كاهش می دهد.
در برخی كشورها بانك كارگزار نام خویش را بر روی برات در كنار نام خریدار درج می نماید كه بیانگر تضمین پرداخت وجه برات در زمان سررسید آن می باشد و تضمین صادر كننده را افزایش می دهد.
پرداخت ار طریق اعتبارات اسنادی (L/C):
اعتبار اسنادی قراردادی است كه به موجب آن وارد كننده كالا به بانك گشاینده اعتبار دستور می دهد وجه كالا را به صادر كننده بپردازد. بانك گشاینده اعتبار به محض ارائه اسناد مقرر مستقیماً یا با واسطه بانك دیگر (معرفی شده) كه در كشور صادركننده واقع است وجه كالا را به صادر كننده می پردازد.
مزایایی كه اعتبارات اسنادی (L/C) برای خریدار دارد :

توانایی بررسی اینكه صادر كننده به شرایط معامله عمل نموده یا خیر بارگیری كالا در خلال یك برهه زمانی مشخص و كوتاه انجام می شود.
كالا با استانداردها و رویه های جهانی و قیمت مناسب تولید و فروخته می شود.
دریافت وام و اعتبار از بانك جهت پرداخت فوری وجه اعتبار به فروشنده
از طریق بانك راهنمایی شده و توصیه های حرفه ای دریافت می كند.
درصورتیكه شرایط مندرج در L/C را رعایت كند هیچ خطری در خصوص عدم دریافت وجه وجود ندارد پرداخت وجه در بانكی در كشور خودش انجام می شود.
توانایی دریافت وجه كالا بعد از بارگیری انجام می شود.
از طریق بانك توصیه های حرفه ای دریافت می كند.
البته این روش دارای معایبی است از جمله: وقت گیر بودن مراحل گشایش اعتبار و پرهزینه بودن آن
گروهها و افراد موثر در روش اعتبار اسنادی :
خریدار: پس از انتخاب فروشنده و مذاكره اولیه و یك توافق بین آنها شكل می گیرد و خریدار با دردست داشتن پیش فاكتور ( در ایران نیاز به مجوز ثبت سفارش ) به بانك گشاینده اعتبار مراجعه و تقاضای گشایش اعتبار اسنادی می نماید.
بانك گشاینده : این بانك در كشور خریدار واقع است و در صورتی كه فروشنده به تعهدات خود عمل نماید وجه معامله را به نیابت از خریدار پرداخت می نماید.
بانك كارگزار: این بانك در كشور فروشنده واقع است و در اصل نماینده بانك گشاینده است و وظیفه ابلاغ اعتبار اسنادی به فروشنده و دریافت وجه از بانك گشاینده و انتقال به فروشنده را برعهده دارد.
فروشنده: كه متعهد می شود طبق شرایط اعتبار اسنادی كالا را در برهه زمانی مشخص تولید و جهت استفاده خریدار ارسال نماید.
انواع اعتبارات اسنادی از نظر تعهدی :
اعتبار اسنادی برگشت پذیر: كه بدون اطلاع قبلی ذینفع قابل اصلاح یا ابطال می باشد كه ریسك فروشنده در آن زیاد است.
اعتبار اسنادی غیرقابل برگشت: كه جهت هرگونه اصلاح یا ابطال نظر موافق اعضاء ال سی لازم است.
اعتبار اسنادی غیرقابل برگشت تایید شده: كه فروشنده درخواست تضمین بیشتر از سوی بانكهای كشور خودش را دارد.
انواع اعتبار اسنادی از لحاظ مدت و زمان پرداخت وجه L/C :
اعتبار اسنادی دیداری: بعد از ارسال كالا و اسناد طی مراحل وجه كالا ردوبدل می شود.
اعتبار اسنادی مدت دار: در مدتی مشخص در اعتبار وجه كالا رد و بدل می شود.
اعتبار اسنادی ریفانیانس: بانك وجه را پرداخت می كند و در مدت مشخص شده وجه و بهره را از خریدار میگیرد.
اعتبار اسنادی یوزانس: بانك با گرفتن وثیقه از خریدار وجه را پرداخت می كند و بعد در سررسید مشخص وجه و بهره را از خریدار می گیرد.
نتیجه گیری :
برآیند مقایسه اعتبارات اسنادی با سایر روشهای پرداخت آن است كه به طور قطع روش اعتبار اسنادی مطلوب ترین، مطمئن ترین و در عین حال پیچیده ترین روش برای بسیاری از بازرگانان است. ولی با توجه به معایبی كه دارد در بعضی از كشورها كه تعاملات خوب با همدیگر دارند از این روش كمتر استفاده می شود.
اما در كشور ما ایران با توجه به دور بودن از بازارهای جهانی به لحاظ بعد مسافت و همچنین با در نظر گرفتن اوضاع سیاسی كشورهای همسایه، این روش برای كاهش ریسك جایگاه خاصی دارد و به عنوان مهمترین روش واردات كالا مطرح می شود.